Botulinum toksini sonrası donuk yüz: efsane mi, gerçek mi?

Donuk görünüm nereden gelir?

A tipi botulinum toksini, enjekte edildiği kası birkaç ay boyunca gevşetir. Doğru dozda, hareketi ortadan kaldırmadan mimik çizgisini yumuşatır. Etki fazla güçlü olduğunda ya da etkilenmemesi gereken bir kasa ulaştığında yüz donuk görünür.

Uluslararası öneriler de bu yönde gelişti. Amaç artık kası felç etmek değil, aktivitesini dengelemektir; yüzün üst kısmında daha düşük dozlar önerilir. Uzmanlar ayrıca bir bölgenin aşırı düzeltilmesinin bütüne zarar verdiğini belirtir: görünüm doğallığını yitirir ve komşu kaslar telafi etmeye başlayabilir.

Donuk görünüme yol açan üç durum

• Kas için fazla yüksek bir doz. Hareket yumuşayacağına kaybolur: alın pürüzsüzleşir ama hareketsiz kalır.
• Alnın tek başına tedavi edilmesi. Kaşları kaldıran tek kas alın kasıdır. Kaşları aşağı çeken kaş çatma kasları hesaba katılmadan gevşetilirse bakış ağırlaşabilir. Kaşlar doğal olarak alçaksa (erkeklerde sık görüldüğü gibi) ya da alın kaşları yukarıda tutmak için zaten sürekli çalışıyorsa risk daha yüksektir.
• Fazla kalkmış bir kaş. Yalnızca alnın ortası gevşetildiğinde, kasın aktif kalan dış kısmı kaşın kuyruğunu yukarı çekebilir: buna "Mefisto" etkisi denir. Bir ürünün kullanma talimatı bu etkiyi kaş çatma çizgilerinin tedavisinden sonra sık görülen etkiler arasında sayar. Genellikle küçük bir ek enjeksiyonla düzeltilir.

Bu etkiler geçicidir: ürünle birlikte kaybolur. Ancak toksin bir kez enjekte edildikten sonra geri alınamaz. Fazla güçlü bir etki için ya beklemek gerekir ya da bazen karşıt kas tedavi edilerek denge sağlanabilir.

Etki ne zaman başlar ve doz neden değişir?

İlk etkiler iki üç gün içinde başlar. Kullanma talimatları en yüksek etkiyi bir ay civarına koysa da sonuç büyük ölçüde iki hafta civarında yerleşir. Ardından kas gücünü yavaş yavaş geri kazanır; bu ortalama üç ila dört ay sürer.

Doz, kişiden kişiye büyük farklılık gösteren kas gücüne ve hacmine göre belirlenir. Erkeklerin kas kütlesi ortalama olarak daha fazladır: bir toksinin çalışmasında olağan dozda erkeklerde etkinlik daha düşüktü ve bir uzman uzlaşı raporu erkekler için daha yüksek dozlar önerir. Yani aynı doz biri için az, diğeri için fazla olabilir.

"Ürün vücutta birikir": doğru mu, yanlış mı?

Yanlış. Toksin sinir ile kas arasındaki sinyali engeller, ardından sinir ucu bağlantılarını yeniden kurar: bir ürünün kullanma talimatına göre iyileşme normalde on iki hafta civarında gerçekleşir. Her seans bir süre etki eder, sonra söner.

Geriye dönük bir çalışma, en az üç seans almış 945 hastayı, yani toplam 4.000'den fazla uygulamayı inceledi. Dozlar seanstan seansa sabit kaldı, birikimli bir yan etki görülmedi ve yan etkilerin sıklığı seanslar ilerledikçe azaldı bile.

Bir ayrıntı: birkaç seanstan sonra etki bazen biraz daha uzun sürer. Bu, depolanmış ürün değil, kasın daha kalıcı bir yanıtıdır. Bu durumda seanslar seyrekleştirilebilir.

"Bırakınca kırışıklıklar daha kötü geri gelir" mi?

İncelediğim çalışmaların hiçbiri böyle bir geri tepme tanımlamıyor. Etki azaldığında kas gücünü yavaş yavaş geri kazanır ve yüz önceki hâline döner. Şaşırtıcı olabilen şey karşıtlıktır: daha pürüzsüz bir alna alışılmıştır ve bu arada zaman da geçmeye devam etmiştir. Hatta tersini düşündüren sınırlı verileri, başlama yaşıyla ilgili yazımda ele alıyorum.

"Kaslar erir" mi?

Burada yaygın inancın bir doğruluk payı var. Tekrarlanan enjeksiyonlardan sonra, özellikle yüksek dozlarda, kas hacminde azalma tanımlanmıştır. Hatta fazla kalın bir masseter kasını inceltmek istendiğinde aranan etki tam olarak budur. Bir ürünün kullanma talimatı bunu, sıklığını belirtmeden, piyasaya çıktıktan sonra bildirilen etkiler arasında sayar.

Mevcut yayınlar bu durumu geçici ve tedavi bırakıldığında geri dönüşlü olarak tanımlar. Ancak az çalışılmıştır ve bir ürünün kullanma talimatındaki çalışmalar bir yılı aşan tekrarlı seansları değerlendirmemiştir. Bu da ölçülü dozlar ve aralıklı seanslar için bir neden daha.

"Zamanla direnç gelişir" mi?

Mümkündür ama nadirdir. Vücut, toksinin etkisini azaltan nötralizan antikorlar üretebilir. Kullanma talimatları, fazla yüksek ya da fazla sık dozların bu riski artırdığını belirtir. Bu yüzden iki seans arasında en az üç ay beklerim ve tekrarlanan rötuşlardan kaçınırım. 945 hastalık çalışmada seanslar boyunca etki kaybına işaret eden bir bulgu yoktu.

Benim çalışma yöntemim

• Yüzünüzü dinlenme hâlinde ve hareket ederken gözlemler, tedavi edilecek kasları seçmeden önce bilgisayarla analiz ederim.
• Dengeyi gözetirim: alın, kaş çatma bölgesine ve kaşların konumuna bakılmadan tedavi edilmez.
• İhtiyatlı bir dozla başlar ve bilerek biraz hareket bırakırım. 15. gün civarındaki kontrolde ekleme yapılabilir; geri alma yapılamaz.
• İki seans arasında en az üç ay beklerim.

Toksin hamilelik ve emzirme döneminde, miyasteni gibi bir nöromüsküler hastalıkta ya da bölgede enfeksiyon varsa kullanılmaz. Yalnızca hareketle oluşan kırışıklıklara etki eder: bir çöküntü ya da dinlenme hâlinde belirgin bir kırışıklık başka yaklaşımlar gerektirir; bunları birlikte konuşuruz. Kırışıklıklarını korumak da tamamen meşru bir tercihtir.